Z dniem 1 stycznia 2019 r. użytkowanie wieczyste gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształciło się w prawo własności. Zmiana ta wyeliminowała ograniczone czasem prawo użytkowania wieczystego gruntu, na którym posadowiony jest budynek mieszkalny oraz usunęła konieczność ponoszenia przez kilkadziesiąt lat opłat rocznych za użytkowanie wieczyste z perspektywą obciążenia tym obowiązkiem w kolejnych kilkudziesięciu latach w wyniku przedłużenia umowy w sytuacji osób zaspokajających własne potrzeby mieszkaniowe.

Podmioty, które skorzystają z przekształcenia użytkowania wieczystego

Ustawa dotyczy:

• właścicieli domów jednorodzinnych, położonych na gruntach oddanych w użytkowanie wieczyste;
• właścicieli domów wielorodzinnych, położonych na gruntach oddanych w użytkowanie wieczyste, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne (zarówno osoby fizyczne jak i prawne, w tym spółdzielnie mieszkaniowe i deweloperów);
• właścicieli lokali mieszkalnych znajdujących się w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, którym przysługuje udział w użytkowaniu wieczystym gruntu, (zarówno osoby fizyczne, jak i prawne);
• właścicieli lokali użytkowych znajdujących się w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, którym przysługuje udział w użytkowaniu wieczystym gruntu (zarówno osoby fizyczne, jak i prawne).

Formalności dotyczące przekształcenia

Właściwy organ (starosta, wójt, burmistrz, prezydent miasta) w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie ustawy wyda każdej osobie uprawnionej do przekształcenia zaświadczenie potwierdzające przekształcenie, które stanowić będzie podstawę do zmian wpisów w księgach wieczystych.

Co ważne, na wniosek, zaświadczenie można otrzymać w ciągu 4 miesięcy od dnia otrzymania wniosku przez organ.

Tryb odwoławczy

Zaświadczenie zawierać będzie informacje o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, jej wysokości i okresie wnoszenia. Jeżeli właściciel nieruchomości nie zgodzi się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, będzie mógł złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia zaświadczenia, wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji. Należy pamiętać, że od decyzji przysługuje odwołanie do organu wyższej instancji.

Koszty związane z przekształceniem

Przekształcenie odbywać się będzie odpłatnie. Za przekształcenie trzeba będzie zapłacić 20 rocznych opłat przekształceniowych. Opłaty te odpowiadać będą wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste jaka obowiązywałaby w 2019 r. Termin na zapłatę pozostanie bez zmian – do 31 marca każdego roku.

Bonifikaty

Obligatoryjna bonifikata w wysokości 60 proc. obowiązywać będzie dla użytkowników gruntów Skarbu Państwa – w przypadku płatności z góry dokonanej w 2019 r., w kolejnych latach bonifikata maleje
o 10 pkt procentowych rocznie.

Bonifikata na gruntach samorządowych jest fakultatywna i zależeć będzie od decyzji lokalnych władz. Nic nie stoi na przeszkodzie, by udzielane przez władze samorządowe bonifikaty były wyższe niż te przewidziane dla gruntów Skarbu Państwa.

Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ma przede wszystkim usunąć z obiegu prawnego instytucję wywodzącą się z poprzedniego ustroju, która miała za zadanie pozostawienie własności nieruchomości gruntowych państwu. Wprowadzone zmiany umocnić mają prawo własności budynków posadowionych na gruntach oddanych w użytkownie wieczyste. Mają na celu wzmocnienie  poczucia stabilności  praw  do  gruntów,  na  których  obywatele zaspokajają potrzeby  mieszkaniowe. Szacuje się, że ok. 2,5 mln osób skorzysta z uwłaszczenia. Właściciele nieruchomości powinni szczegółowo zapoznać się ze zmianami, które zaczęły obowiązywać od 1 stycznia 2019 r. W razie wątpliwości powinni skorzystać z pomocy prawnej.