Jedną z podstawowych zasad prawa prywatnego (cywilnego) jest zasada pacta sunt servanda – umów należy dotrzymywać. Zasada ta jest honorowana przez Państwo i gwarantowana przymusem państwowym, objawiającym się najpierw w wyroku zasądzającym, a następnie przymusową egzekucją skierowaną do majątku niewywiązującego się ze swego obowiązku dłużnika, a czasami nawet jego osoby (w przypadku, gdy niewykonany obowiązek dotyczy osobistego działania lub zaniechania dłużnika), co do zasady odbywającą się pod kierunkiem komornika.
Na drugim biegunie wspomnianej wyżej zasady znajduje się pojęcie ryzyka gospodarczego, któremu podlegają wszystkie nasze aktywności na polu majątkowym. Są przecież takie zdarzenia, które wpływają na nasz majątek, a które nie zależą od naszej woli – począwszy od kataklizmów naturalnych, poprzez kryzysy społeczne, czynniki makroekonomiczne, inflację, dekoniunkturę, zmiany rynku, aż po zdarzenia jednostkowe, takie jak: wypadku, choroba, utrata pracy, a czasami także i rozwód. Innymi słowy – na przeszkodzie realizacji zasady dotrzymywania umów może stanąć nie zła wola albo zaniedbanie dłużnika, ale sytuacja losowa lub suma takich zdarzeń, które mogą stanowić usprawiedliwioną przyczynę odstąpienia od zastosowania standardowego trybu egzekucyjnego, a nawet odstąpienia w całości od zasady dotrzymania umów, poprzez umorzenie zobowiązań w całości.
Upadłość konsumencka – sąd, syndyk
Organem, który czuwa nad tym, aby przyczyna niewykonywania zobowiązań przez dłużnika była wystarczająco zbadana i, aby przywilej nie był nadużywany jest sąd upadłościowy. A organem, który przeprowadza czynności likwidacyjne, dotyczące majątku upadłego jest syndyk (doradca restrukturyzacyjny).
Wniosek o upadłość konsumencką
Na początek trzeba na odpowiednim formularzu złożyć wniosek. W formularzu tym należy wymienić wszystkich swoich wierzycieli, opisać stan majątkowy i rodzinny oraz przedstawić uzasadnienie. Kluczowym pojęciem dla ogłoszenia upadłości na wstępnym etapie jest zaistnienie stanu niewypłacalności, tj. takiego stanu, w którym nie jesteśmy w stanie regulować swoich bieżących zobowiązań i stan ten albo jest już utrwalony albo występuje uzasadnione przypuszczenie, że utrwali się w najbliższym czasie.
Co się dzieje po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej?
Po ogłoszeniu upadłości dłużnik traci zarząd swoim majątkiem – od tej pory nie może zaciągać zobowiązań samodzielnie, musi zwracać się o zgodę do syndyka albo do sądu. Ponadto musi wydać cały posiadany majątek, tj. rzeczy ruchome i nieruchome, a także wierzytelności i inne prawa majątkowe. Ten majątek, który pozostał niewypłacalnemu dłużnikowi do chwili ogłoszenia upadłości podlega likwidacji (z pewnymi wyjątkami) w celu zaspokojenia roszczeń wierzycieli. Do tej kwestii jeszcze wrócimy w naszych publikacjach.
Ale ogłoszenie upadłości to dopiero początek. Po jej ogłoszeniu syndyk zawiadamia wszystkich wierzycieli i niejako „zaprasza” ich do zgłoszenia swych wierzytelności, po zakończeniu tego procesu możliwe jest przystąpienie do kolejnego, kluczowego etapu postępowania upadłościowego. Kluczowego, bo na tym właśnie etapie podejmujemy działania zmierzające do jak najbardziej optymalnego zakończenia postępowania upadłościowego. Jak już wspomniano na wstępie upadłość jest pewnym odstępstwem od zasady dotrzymywania umów – jednakże jedną z jej naczelnych zasad jest próba pogodzenia interesów upadłego dłużnika i niezaspokojonego wierzyciela – służy temu po pierwsze likwidacja majątku upadłego, a w drugiej kolejności plan spłaty.
Zasadą jest bowiem, że umorzenie zobowiązań upadłego następuje pod warunkiem choćby częściowego zaspokojenia wierzycieli – służy temu plan spłaty. W pewnym uproszczeniu można powiedzieć, że jest to ratalny plan zatwierdzony przez sąd po przeanalizowaniu sytuacji majątkowej dłużnika. Zgodnie z przepisami prawa upadłościowego taki plan sąd ustala na czas nie dłuższy niż 36 miesięcy, a w przypadku, gdy uzna, że upadły przyczynił się do swojej upadłości – na czas nie dłuższy niż 84 miesiące.
Gdy upadły wykona rzetelnie plan spłaty, sąd wyda postanowieniu o umorzeniu jego zobowiązań. Od tej pory długi przestają istnieć.
